ทีมดูแลทารกคลอดก่อนกำหนด

ทีมสาขาทารกแรกเกิด ภาควิชากุมารเวชศาสตร์
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ม.มหิดล

เพราะ “การเกิด” คือจุดเริ่มต้นของเส้นทางชีวิต แต่สำหรับบางครอบครัว เส้นทางนี้อาจมาพร้อมกับความท้าทายที่ไม่ทันตั้งตัว เมื่อสัญญาณแห่งชีวิตเกิดขึ้นก่อนเวลาอันควร “ทารกเกิดก่อนกำหนด” หรือเด็กที่เกิดก่อนอายุครรภ์ 37 สัปดาห์ คือกลุ่มผู้ป่วยที่เปราะบางที่สุด เนื่องจากอวัยวะและระบบการทำงานต่าง ๆ ของร่างกายยังพัฒนาได้ไม่เต็มที่ ในอดีตทารกเกิดก่อนกำหนดที่มีน้ำหนักตัวน้อยมากๆ อาจมีโอกาสรอดชีวิตค่อนข้างริบหรี่ แต่ในวันนี้ด้วยความมุ่งมั่นและความก้าวหน้าทางการแพทย์ระดับสากลของทีมแพทย์ทารกแรกเกิด ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล ที่ไม่เคยหยุดพัฒนาเพื่อยกระดับการดูแลรักษาทั้งด้านร่างกายและจิตใจ และเพื่อส่งต่อทารกที่เปราะบางเหล่านี้กลับสู่อ้อมกอดของครอบครัวอย่างปลอดภัย โดยได้ขับเคลื่อนผลงานความก้าวหน้าทางการแพทย์ครอบคลุมด้านสำคัญต่าง ๆ ดังนี้

1. ด้านการดูแลทางร่างกายและเทคโนโลยีช่วยชีวิตขั้นสูง

การดูแลระบบสัญญาณชีพของทารกตัวน้อยจำเป็นต้องอาศัยเทคโนโลยีที่มีความแม่นยำสูงและนุ่มนวลที่สุด ทีมทารกแรกเกิดได้นำวิทยาการชั้นนำมาประยุกต์ใช้เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนในระยะยาวอย่างมีประสิทธิภาพ เริ่มตั้งแต่นาทีแรกของชีวิตกับการกู้ชีพทารกเกิดก่อนกำหนด โดยมีการควบคุมอุณหภูมิร่างกายอย่างเข้มงวดด้วยแผ่นพลาสติกพิเศษและเครื่องให้ความอบอุ่นทันทีหลังเกิดเพื่อป้องกันภาวะตัวเย็น และหลีกเลี่ยงการใช้แรงดันที่สูงเกินไปในการช่วยหายใจเพื่อป้องกันปอดบาดเจ็บ นอกจากนี้การรักษาระบบไหลเวียนเลือดให้คงที่ถือเป็นหัวใจสำคัญในการป้องกันภาวะเลือดออกในโพรงสมองของทารกเกิดก่อนกำหนด ทีมทารกแรกเกิดได้จัดตั้งแนวทางการดูแลเพื่อปกป้องสมองอันบอบบางของทารกตัวน้อย โดยเฉพาะในช่วง 72 ชั่วโมงแรกหลังเกิด โดยลดการรบกวนทารกให้มากที่สุดและหลีกเลี่ยงการเปลี่ยนแปลงของความดันเลือดอย่างรวดเร็ว ควบคู่ไปกับการประเมินการทำงานของหัวใจเป็นระยะด้วยเครื่องอัลตราซาวนด์ ซึ่งช่วยให้ทีมแพทย์สามารถให้การรักษาได้อย่างแม่นยำ

ด้านระบบการหายใจ มุ่งเน้นการใช้เครื่องช่วยหายใจผ่านจมูกตั้งแต่ระยะแรก โดยหลีกเลี่ยงการใส่ท่อช่วยหายใจโดยไม่จำเป็น เพื่อลดการบาดเจ็บต่อเนื้อปอดที่ยังพัฒนาไม่เต็มที่ หรือเลือกใช้เครื่องช่วยหายใจความถี่สูงหรือใช้วิธีการช่วยหายใจที่มีผลกระทบต่อเนื้อปอดน้อยที่สุดกรณีที่จำเป็นต้องใส่ท่อช่วยหายใจ ซึ่งช่วยลดการเกิดโรคปอดเรื้อรังในทารก

นอกจากนี้ ทารกตัวน้อยยังได้รับการปกป้องและดูแลผิวหนังผ่านตู้อบอัจฉริยะ ซึ่งตู้อบยุคใหม่สามารถควบคุมทั้งอุณหภูมิและความชื้นได้อย่างแม่นยำและคงที่ อีกทั้งทีมแพทย์และพยาบาลยังมีแนวทางการดูแลผิวหนังที่บอบบางเป็นพิเศษเพื่อรักษาความสมบูรณ์ของชั้นผิวหนังที่ยังบางใส ป้องกันการสูญเสียความร้อนและน้ำ ลดการบาดเจ็บของชั้นผิวหนัง รวมถึงลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ

2. ด้านสิ่งแวดล้อมและจิตใจเพื่อพัฒนาการทางสมอง

เพราะสมองของทารกเกิดก่อนกำหนดยังมีการสร้างเซลล์สมองและเส้นใยประสาทอย่างต่อเนื่อง เราจึงให้ความสำคัญกับการปรับสิ่งแวดล้อมให้เอื้อต่อการพัฒนาของสมอง ผ่านการควบคุมเสียงและแสงให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม มีการติดตั้งเครื่องวัดระดับเสียง และมีช่วงเวลาหรี่ไฟ เพื่อให้ทารกได้นอนหลับลึก ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดในการพัฒนาสมองและลดความเครียด

ในขณะเดียวกัน เราได้ขับเคลื่อนแนวคิดการดูแลโดยมีครอบครัวเป็นศูนย์กลางผ่านการโอบกอด ส่งเสริมให้คุณแม่และคุณพ่อได้โอบกอดทารกแนบกับอก สายสัมพันธ์และเสียงเต้นของหัวใจของพ่อแม่จะมีส่วนช่วยกระตุ้นการทำงานของระบบร่างกายของทารก ช่วยให้มีสัญญาณชีพคงที่ ลดความเจ็บปวด และยังช่วยเยียวยาจิตใจ ลดภาวะซึมเศร้าหลังคลอดของพ่อแม่ได้อย่างดีเยี่ยม

3. ด้านโภชนาการและประโยชน์ของนมแม่

นมแม่คือวัคซีนหยดแรกและเป็นอาหารที่วิเศษที่สุด โรงพยาบาลศิริราชจึงได้จัดตั้งธนาคารนมแม่ศิริราชที่ได้มาตรฐานสากล มีกระบวนการคัดกรอง พาสเจอร์ไรส์ และตรวจเชื้ออย่างเข้มงวด เพื่อให้ทารกเกิดก่อนกำหนดที่มารดายังไม่มีน้ำนมได้รับน้ำนมบริจาคที่ปลอดภัย และช่วยลดการเกิดโรคลำไส้เน่าอักเสบของทารกตัวน้อย นอกจากนี้ยังมีทีมผู้เชี่ยวชาญประจำคลินิกเลี้ยงลูกด้วยนมแม่คอยดูแลและให้คำปรึกษาแก่คุณแม่ตั้งแต่เทคนิคการกระตุ้นน้ำนม การปั๊มนม ไปจนถึงการฝึกสอนนำทารกเข้าเต้าอย่างอบอุ่นก่อนกลับบ้าน เพื่อให้มั่นใจว่าทารกจะได้รับโภชนาการที่ดีที่สุดอย่างต่อเนื่อง

ทั้งหมดนี้สะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นและการบูรณาการนวัตกรรม หลอมรวมระหว่างเทคโนโลยีขั้นสูงและสัมผัสอันอ่อนโยนของทีมแพทย์และพยาบาลทารกแรกเกิดในการดูแลทารกเกิดก่อนกำหนด เพื่อให้ทารกตัวน้อยมีร่างกายแข็งแรงพอที่จะกลับสู่อ้อมกอดของครอบครัวได้อย่างปลอดภัย