การรักษาโรคหลอดเลือดดำขอดด้วยเลเซอร์ความยาวคลื่น 1940
รศ.ดร.นพ.ณัฐวุฒิ เสริมสาธนสวัสดิ์
ภาคศัลย์ศาสตร์ สาขาวิชาศัลยศาสตร์หลอดเลือด คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
โรคหลอดเลือดดำขอดพบได้บ่อย ผู้ป่วยอาจมีอาการปวดเมื่อยขาเวลาเดิน หรือยืนนาน ๆ มีอาการขาบวม เป็นตะคริวที่ขา มีอาการคันที่ขา เห็นหลอดเลือดดำขอดขนาดใหญ่ที่ขา ผิวหนังที่ขามีสีดำคล้ำขึ้น บางครั้งหากมีอาการรุนแรงมากขึ้น อาจจะเกิดแผลที่บริเวณข้อเท้าด้านในได้ ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการเลือดออกจากหลอดเลือดดำขอดที่ขา หรือเกิดลิ่มเลือดอุดตันที่หลอดเลือดดำขอดให้เกิดอาการปวดบวมแดงร้อนบริเวณหลอดเลือดดำขอดได้
ในอดีตการรักษาหลอดเลือดดำขอดขนาดใหญ่มีเพียงการรักษาโดยวิธีผ่าตัดแบบเปิดโดยดึงหลอดเลือดดำชั้นตื้นที่มีเลือดดำไหลย้อนทางจากขาหนีบถึงบริเวณหัวเข่าออกเท่านั้น โดยผู้ป่วยจะมีแผลบริเวณขาหนีบขนาด 2-3 เซนติเมตร และมีแผลบริเวณหัวเข่า 1 เซนติเมตร หลังผ่าตัดผู้ป่วยอาจจะมีอาการเจ็บปวดหลังผ่าตัด มีรอยช้ำ และผู้ป่วยจำเป็นต้องพันขาด้วยผ้ายืด หรือสวมถุงน่องทางการแพทย์ต่ออย่างน้อย 1-2 สัปดาห์
ในปัจจุบันการรักษาหลอดเลือดดำขอดมีการพัฒนาไปอย่างมาก มีการรักษาผ่านทางสายสวนหลอดเลือดดำ (endovenous treatment) ได้แก่ การรักษาผ่านสายสวนโดยใช้ความร้อนจากคลื่นวิทยุความถี่สูง (radiofrequency ablation) หรือเลเซอร์ (laser) เข้าไปทำลายหลอดเลือดดำขอด และการผ่าตัดอุดหลอดเลือดดำขอดด้วยกาวทางการแพทย์ผ่านสายสวนหลอดเลือดดำ (endovenous cyanoacrylate closure) การผ่าตัดผ่านสายสวนหลอดเลือดดำทำให้ผู้ป่วยมีอาการเจ็บปวดหลังผ่าตัดน้อยกว่าการผ่าตัดแบบเปิด ฟื้นตัวไวขึ้น สามารถกลับไปดำเนินชีวิตได้ตามปกติเร็วขึ้น มีแผลที่เล็กกว่ามาก
โดยสาขาวิชาศัลยศาสตร์หลอดเลือด ภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลได้นำวิธีการรักษาหลอดเลือดดำขอดผ่านสายสวยด้วยเลเซอร์มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2555 แต่ในขณะนั้นเครื่องเลเซอร์ที่ใช้เป็นเลเซอร์ที่มีความยาวคลื่น 980 นาโนเมตร ซึ่งได้ผลการรักษาดี แต่พบรอยช้ำ และความเจ็บปวดหลังผ่าตัดอยู่บ้าง
ต่อมาในปี พ.ศ.2560 ร.ศ.ดร.นพ.ณัฐวุฒิ เสริมสาธนสวัสดิ์ ได้เริ่มทำผ่าตัด วิธีการรักษาผ่านสายสวนด้วยเลเซอร์ที่มีความยาวคลื่น 1470 นาโนเมตร ซึ่งได้ผลดีเช่นกัน และพบผลข้างเคียงน้อยกว่าการผ่าตัดด้วยเลเซอร์ที่มีความยาวคลื่น 980 นาโนเมตร แต่ยังพบมีข้อจำกัดที่สำคัญคือ ไม่สามารถผ่าตัดบริเวณหลอดเลือดดำขอดบริเวณน่องลงไปได้ เนื่องจากมีโอกาสเกิดการบาดเจ็บต่อเส้นประสาทบริเวณใกล้เคียงได้
ล่าสุดในเดือน สิงหาคม 2567 ร.ศ.ดร.นพ.ณัฐวุฒิ เสริมสาธนสวัสดิ์ ได้เริ่มวิธีการรักษาผ่านสายสวนด้วยเลเซอร์ที่มีความยาวคลื่น 1940 นาโนเมตร เป็นครั้งแรกในประเทศไทย ซึ่งเลเซอร์ชนิดใหม่นี้มีความจำเพาะต่อเนื้อเยื่อที่มีน้ำเป็นส่วนประกอบ ทำให้ทำลายเฉพาะเซลล์เยื่อบุหลอดเลือดดำที่มีน้ำเป็นส่วนประกอบเนื่องจากใช้ความหนาแน่นของพลังงาน (linear endovenous energy density) น้อยกว่าเลเซอร์รุ่นเก่า และสามารถลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อข้างเคียงได้ดีกว่า และสามารถรักษาหลอดเลือดดำขอดช่วงใต้เข่าลงไปได้ด้วย เนื่องจากมีโอกาสเกิดการบาดเจ็บต่อเส้นประสาทน้อยกว่าเลเซอร์รุ่นเก่ามาก นอกจากนี้เลเซอร์รุ่นใหม่นี้ยังมีราคาถูกกว่าอุปกรณ์การรักษาผ่านสายสวนด้วยวิธีอื่น จะทำให้ผู้ป่วยเข้าถึงการรักษาชนิดใหม่นี้ได้มากกว่าเดิม
