โปรแกรมปัญญาประดิษฐ์ในการวินิจฉัยภาพรังสีศิริราช
(Siriraj Artificail Intelligent in Radiology -Siriraj AIR)
รศ. นพ.ตรงธรรม ทองดี
หัวหน้าภาควิชารังสีวิทยา
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ม.มหิดล
ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลได้จัดตั้งห้องปฏิบัติการพัฒนาโปรแกรมปัญญาประดิษฐ์ใน
การวินิจฉัยภาพรังสี (Siriraj AIR Lab – Siriraj Artificail Intelligent in Radiology Laboratory) เพื่อช่วยในการวินิจฉัยภาพทางรังสีทรวงอกและภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ให้มีประสิทธิภาพสำหรับโรงพยาบาลภาครัฐในการให้บริการการวินิจฉัยภาพรังสีในกรณีที่ไม่มีรังสีแพทย์สามารถที่จะทราบผลการตรวจทางรังสีวิทยาได้อย่างถูกต้องและรวดเร็วในการรักษาผู้ป่วย และผู้รับบริการหรือผู้ป่วยจะมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นจากได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง แม่นยํา มีประสิทธิภาพ
การพัฒนาโปรแกรมปัญญาประดิษฐ์นี้ได้ขอรับการส่งเสริมและสนับสนุนจากเงินกองทุนวิจัยและพัฒนา กิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม เพื่อประโยชน์สาธารณะ นำ (Introduction) ในการพัฒนาโปรแกรมได้ทำการได้ใช้ข้อมูลผู้ป่วยของภาควิชารังสีวินิจฉัย ที่มีมากเพียงพอ ในการที่จะพัฒนาโปรแกรมปัญญาประดิษฐ์(AI) ในการวินิจฉัยภาพรังสีของทรวงอก(Chest) และภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ศีรษะ(Brain) เป็นลําดับแรกจากการตรวจสุขภาพร่างกาย และ
การประเมินภาวะความผิดปกติต่าง ๆ ได้แก่ ภาพรังสีทรวงอก และการประเมินภาวะไม่รู้สึกตัวอย่างเฉียบพลัน (Stroke) ผู้ป่วยจะได้รับ การตรวจด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ดังนั้นจะพบว่าภาพรังสีทรวงอกและภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ศีรษะมีความสําคัญในการที่ช่วยวินิจฉัยภาพรังสีเพื่อประเมินภาวะผิดปกติเบื้องต้นต่างๆ ได้
การดำเนินการใช้วิธีการ Machine Learning จนเป็นโปรแกรม Deep learning โดยขบวนการจะมี การ Trainimg, Validation และTesting ในการวินิจฉัยภาพทางรังสีทรวงอกและภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ศีรษะ โปรแกรมจะถูกส่งขึ้นใน Cloud Server เพื่อโรงพยาบาลของรัฐหรือหน่วยงานของรัฐต้องการใช้โปรแกรมในการวินิจฉัยภาพทางรังสีผ่านระบบสารสนเทศ
AI Chest (ภาพที่ 1) มีการพัฒนาในการวินิจฉัย 10 พยาธิสภาพ ตามระบาดวิทยาของกระทรวงสาธารณสุข ได้แก่ Atelectasis, Consolidation, Edema, Emphysema, Fibrosis, Infiltration, Pleural Effusion, Pleural Thickening, Pneumonia, Pneumothorax และจากการทดสอบ (Validation) ทั้งภายในและภายนอกพบว่า ร้อยละของผลของความแม่นยำได้ 92.12, 97.08, 97.40, 97.94, 91.23, 89.24, 96.62, 90.36, 86.41, 99.28 ตามลำดับ และผ่านการรับรองจากราชวิทยาลัยรังสีแพทย์แห่งประเทศไทย
AI Brain (ภาพที่ 2) มีการพัฒนาในการวินิจฉัย 3 พยาธิสภาพ ได้แก่ Hemorrhage, Calcification, Infarction จากการทดสอบ (Validation) พบว่า ค่าเฉลี่ยร้อยละความแม่นยำได้ผลที่ 93.75
การที่จะต้องเชื่อมต่อกับระบบปัญญาประดิษฐ์ จะต้องมีการได้รับอนุญาตจากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลให้เข้ามาในระบบปัญญาประดิษฐ์ได้ โดยมีการ username และ password สำหรับผู้ใช้งาน
โปรแกรมประดิษฐ์การวินิจฉัยภาพทางรังสีได้สำเร็จเรียบร้อย มีการยอมรับและนำไปใช้งานแล้ว โดยมีโรงพยาบาลที่ใช้งาน ณ ขณะนี้ ไม่นับ รพ.ศิริราช ทั้งหมด 42 แห่ง โดยเป็นสังกัดในสำนักปลัดกระทรวงสาธารณสุข 39 แห่ง สังกัดหน่วยอื่น 3 แห่ง
