นวัตกรรม 3D Printed BioBone
กระดูกชีวภาพสังเคราะห์ X การผ่าตัดนำร่องด้วยคอมพิวเตอร์

รศ. พญ.จันทนรัศม์ จันทนยิ่งยง
ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิคส์และกายภาพบำบัด
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ม.มหิดล

ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิคส์และกายภาพบำบัด คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มีความยินดีนำเสนอความก้าวหน้าทางนวัตกรรมการผ่าตัดกระดูก ด้วยการประยุกต์ใช้ 3D Printed BioBone (Osteopore) ในผู้ป่วยออร์โธปิดิกส์เป็นครั้งแรกในประเทศไทย

รายงานผู้ป่วย

ผู้ป่วยหญิงอายุ 36 ปี มีประวัติก้อนที่บริเวณเท้าขวาส่วนกลาง (midfoot) นาน 5 ปี ลักษณะก้อนยื่นนูนขึ้นชัดเจนแต่ไม่ปวด ผลการตรวจชิ้นเนื้อยืนยันเป็น Extraskeletal Myxoid Chondrosarcoma ซึ่งเป็นเนื้องอกชนิดพบไม่บ่อยในระบบกระดูกและเนื้อเยื่ออ่อน

ทีมศัลยแพทย์ได้วางแผนการผ่าตัดโดยใช้ Computer-assisted Navigation System เพื่อให้การตัดก้อนเนื้องอกแบบ wide resection มีความแม่นยำสูง ลดโอกาสการเหลือเซลล์มะเร็ง และคงโครงสร้างสำคัญของเท้าให้มากที่สุด

ภายหลังการยืนยันระยะขอบการตัด (free surgical margins) ผู้ป่วยได้รับการบูรณะช่องว่างกระดูกด้วยเทคโนโลยี
3D Printed BioBone

3D Printed BioBone คืออะไร?

3D Printed BioBone (Osteopore (R)) เป็นโครงสร้างกระดูกสังเคราะห์ที่ผลิตด้วยเทคโนโลยีการพิมพ์สามมิติจาก
วัสดุชีวภาพชนิด Polycaprolactone-Tricalcium Phosphate (PCL-TCP) Synthetic Bone Scaffold ซึ่งเป็นวัสดุ biodegradable polymer ที่ได้รับการรับรองทางการแพทย์

คุณสมบัติสำคัญ

• มีโครงสร้างรูพรุน (porous architecture) ขนาดประมาณ 300–500 ไมครอน ซึ่งเหมาะสมต่อการงอกของกระดูกใหม่ (osteoconduction)
• มี interconnected pores ช่วยให้เลือดและเซลล์กระดูกเจริญแทรกตัวเข้าไปได้
• สามารถสลายตัวตามธรรมชาติ (biodegradable) ภายในประมาณ 2–3 ปี
• อัตราการสลายตัวโดยประมาณมากกว่า 70–80% ในช่วง 24–36 เดือน ขึ้นกับตำแหน่งและชีวกลศาสตร์ของบริเวณที่ฝัง

เมื่อเวลาผ่านไป โครงสร้างจะค่อย ๆ ถูกแทนที่ด้วยกระดูกใหม่ของผู้ป่วยเอง ลดความจำเป็นในการใช้กระดูกจากตำแหน่งอื่นของร่างกาย (autograft) และลดภาวะแทรกซ้อนจาก donor site

ความร่วมมือระดับนานาชาติ

การประยุกต์ใช้นวัตกรรมครั้งนี้เป็นความร่วมมือระหว่าง

• ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิคส์และกายภาพบำบัด คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ม.มหิดล
• Singapore General Hospital
• บริษัท Osteopore International

สะท้อนถึงศักยภาพของศิริราชในการนำเทคโนโลยีชีววัสดุขั้นสูงมาประยุกต์ใช้กับการผ่าตัดมะเร็งกระดูกในระดับสากล

ก้าวสำคัญของออร์โธปิดิกส์ไทย

การใช้ 3D Printed BioBone ในกรณีนี้แสดงให้เห็นถึงแนวทางใหม่ของการรักษามะเร็งกระดูกที่ผสาน

• ความแม่นยำของ computer-assisted oncologic surgery
• เทคโนโลยีชีววัสดุสมัยใหม่
• แนวคิด regenerative reconstruction

ซึ่งช่วยเพิ่มโอกาสการคงสภาพการทำงานของอวัยวะ (functional limb preservation) และยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย นวัตกรรมนี้นับเป็นอีกก้าวสำคัญของการพัฒนาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิกส์ไทยสู่เวทีนานาชาติ และเป็นจุดเริ่มต้นของการประยุกต์ใช้ biomaterial และ 3D technology ในการดูแลผู้ป่วยมะเร็งกระดูกอย่างยั่งยืน

ภาพที่ 1: ภาพรังสีหรือภาพระหว่างผ่าตัดแสดงการใส่ 3D Printed BioBone