ภาวะเยื่อแก้วหูอักเสบแบบแกรนูล่าร์ (granular myringitis)

เยื่อแก้วหูปกติจะมีเยื่อบุผิวปกคลุม ทำให้มีความแห้ง ไม่ชื้น ไม่แฉะ การขาดหายของเยื่อบุผิวจะทำให้เกิดการอักเสบ มีน้ำไหล คันเรื้อรัง หากภาวะนี้ไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม จะมีการลุกลามจนเกิดภาวะแก้วหูทะลุ หรือในทางตรงข้าม เกิดเยื่อพังผืดกลายเป็นภาวะช่องหูตีบตันได้ โดยภาวะเยื่อแก้วหูอักเสบแบบแกรนูล่าร์ มีความสัมพันธ์กับการแหย่ ปั่นไชหู ซึ่งทำให้เกิดการบาดเจ็บต่อผิวเยื่อแก้วหู เกิดแผลที่ผิวแก้วหูขึ้น

ปัญหาในการรักษาภาวะเยื่อแก้วหูอักเสบแบบแกรนูล่าร์

การรักษาภาวะนี้ใช้การทำความสะอาดในช่องหูอย่างครบถ้วนเพียงพอ โดยต้องมีการนัดติดตามทำความสะอาด ร่วมกับการหยอดยาเพื่อช่วยในการสมานแผลที่ผิวแก้วหู โดยพบว่าในการรักษามีความหลากหลายในการเลือกใช้ยาหยอดหู ทั้งยาปฏิชีวนะชนิดต่างๆ สารต้านการอักเสบ หรือยาแบบผสมทั้งสองอย่าง ซึ่งผลการรักษามีความไม่ชัดเจนและอาจมีผลเสียเกิดตามมา เช่น ภาวะเชื้อดื้อยาปฏิชีวนะ การติดเชื้อราแทรกซ้อน

กรดน้ำส้มสายชู มีฤทธิ์ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ไม่ก่อให้เกิดภาวะเชื้อดื้อยา ราคาถูก หาง่าย มีการใช้ในทางสุขอนามัยมาอย่างยาวนาน มีความปลอดภัย สามารถใช้ดูแลรักษาแผลได้ การนำมาใช้ดูแลรักษาภาวะเยื่อแก้วหูอักเสบแกรนูล่าร์ จะเป็นทางเลือกในการรักษาที่มีความปลอดภัย ลดความเสี่ยงแก่คนไข้

ผลการรักษาในงานวิจัย

ทำการศึกษาแบบปกปิดสองทาง เปรียบเทียบระหว่างการใช้กรดน้ำส้มสายชูเจือจาง 1% เทียบกับยาปฏิชีวนะ chloramphenicol ซึ่งเป็นยาที่ใช้อยู่ในเวชปฏิบัติทั่วไป ในผู้ป่วยเยื่อแก้วหูอักเสบแกรนูล่าร์ 24 คน โดยหลังจากทำความสะอาดช่องหู จะสั่งยาให้หยอดเข้าหูข้างที่เป็น วันละ 3 ครั้ง แต่ละครั้งแช่ไว้ 3-5 นาทีก่อนเทออก และมีนัดมาทำความสะอาดประเมินอาการทุก 1-2 สัปดาห์ โดยวัดผลการรักษาที่ 8 สัปดาห์ พบว่าผู้ป่วยได้รับผลการรักษาที่ดีและไม่พบการระคายเคืองที่แตกต่างกัน โดยผู้ป่วยหายจากโรคในอัตราสูงถึงร้อยละ 91 ที่ระยะ 8 สัปดาห์ของการรักษาด้วยกรดน้ำส้มสายชูเจือจาง และมีแนวโน้มที่การรักษาด้วยกรดน้ำส้มสายชูเจือจาง จะทำให้ผู้ป่วยมีอาการดีขึ้นเร็วกว่าการใช้ยาปฏิชีวนะหยอดหู

สรุป

การรักษาเยื่อแก้วหูอักเสบแกรนูล่าร์ด้วยกรดน้ำส้มสายชูเจือจาง ให้ผลการรักษาที่ดี มีความปลอดภัย ไม่พบการระคายเคืองต่อผู้ป่วยอย่างมีนัยสำคัญ สามารถทดแทนการใช้ยาปฏิชีวนะหยอดหู ได้เป็นอย่างดี จากงานวิจัยนี้ ในโรงพยาบาลศิริราชมีการผลิต 1%acetic acid solution อยู่ในบัญชียา เพื่อการสั่งจ่ายใช้รักษาผู้ป่วยแล้ว

ผู้วิจัย

ผศ.นพ.ศรัญ ประกายรุ้งทอง
พญ.ภริดา อึงชุมโชค
รศ.พญ.ศิริพร ลิมป์วิริยะกุล
อ.พญ.กนกรัตน์ สุวรรณสิทธิ์
ผศ.พญ.มล.กัญญ์ทอง ทองใหญ่
รศ.พญ.สุวัจนา อธิภาส