Digital Pathology Center : Innovation driven service
พิชญา ฐิติวณิชภิวงศ์
นักวิทยาศาสตร์การแพทย์อาวุโส
ห้องปฏิบัติการพยาธิวิทยา โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์
ในช่วงแรกเริ่มโรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ (SiPH) ยังไม่มีห้องปฏิบัติการทางพยาธิวิทยาเป็นของตนเอง ทำให้ต้องส่งสิ่งส่งตรวจไปยังภาควิชาพยาธิวิทยา จากสถิติพบว่าปริมาณสิ่งส่งตรวจจาก SiPH มีจำนวนเพิ่มขึ้นทุกปี ประมาณปีละ 5-10% ซึ่งอาจคาดการณ์ได้ว่าในอนาคตทางภาควิชาพยาธิวิทยาอาจไม่สามารถรองรับปริมาณสิ่งส่งตรวจที่เพิ่มขึ้นจาก SiPH ได้ ทางคณาจารย์จึงมีแนวคิดที่จะก่อตั้งศูนย์พยาธิวิทยาดิจิทัลภายใน SiPH โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกิดความยั่งยืนในการให้บริการทางพยาธิวิทยาสำหรับ SiPH โดยยังคงรักษามาตรฐานและคุณภาพการให้บริการระดับประเทศตามชื่อเสียงของภาควิชาพยาธิวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลไว้
จากแนวคิดดังกล่าวจึงได้ริเริ่มดำเนินการก่อตั้งศูนย์พยาธิวิทยาดิจิทัลตั้งแต่ปี 2562 โดยทางทีมงานมีแผนจะนำเทคโนโลยีพยาธิวิทยาดิจิทัลและการประมวลผลโดยปัญญาประดิษฐ์มาใช้ร่วมกับความความรู้ความเชี่ยวชาญของพยาธิแพทย์มาสู่การให้บริการทางพยาธิวิทยา ด้วยการดึงเอาทีมพยาธิแพทย์ผู้เชี่ยวชาญในสาขาต่าง ๆ จากทั้งภายในภาควิชาพยาธิวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลและโรงพยาบาลอื่น ๆ ทั่วประเทศมาร่วมงานกับศูนย์พยาธิวิทยาดิจิทัล นอกจากนี้เรายังมีแผนที่จะคัดเลือกบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถและประสบการณ์จากองค์กรต่าง ๆ มาฝึกอบรมที่ภาคพยาธิวิทยา เพื่อเสริมสร้างความรู้และทักษะที่จำเป็น เพื่อให้สามารถปฏิบัติงานได้ตรงตามเป้าหมายที่เราได้ตั้งไว้
ในระยะแรกของการดำเนินการก่อตั้งศูนย์พยาธิฯ ทางทีมผู้ปฏิบัติงานประสบปัญหาการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (Covid-19) ส่งผลให้การดำเนินงานต่าง ๆ ต้องหยุดชะงักไป ก่อนจะกลับมาดำเนินการอีกครั้งในปี 2565 โดยทางศูนย์พยาธิวิทยาดิจิทัลได้เปิดรับบุคลากรกลุ่มแรกเข้ามาฝึกปฏิบัติงานที่ภาคพยาธิวิทยา และในระหว่างนั้นก็ได้มีการพัฒนาระบบสารสนเทศสำหรับห้องปฏิบัติการทางพยาธิวิทยา (Pathology Information System; PIS) เพื่อใช้ในการบริหารจัดการสิ่งส่งตรวจ จัดเก็บข้อมูลทางห้องปฏิบัติการและการรายงานผลผู้ป่วย ร่วมกับดำเนินการปรับปรุงพื้นที่ห้องปฏิบัติการควบคู่กันไป
ศูนย์พยาธิฯ ได้เปิดให้บริการเต็มรูปแบบในวันที่ 25 มีนาคม 2567 ที่ผ่านมา โดยเปิดให้บริการตรวจศัลยพยาธิวิทยา ชิ้นเนื้อระหว่างผ่าตัด ย้อมอิมมูโนฮิสโตเคมีและทบทวนผลพยาธิวิทยา รวมถึงการให้บริการส่งตรวจต่อที่เกี่ยวกับชิ้นเนื้อไต กล้ามเนื้อหรือเส้นประสาท อณูพยาธิวิทยา และจีโนมิกส์ไปยังห้องปฏิบัติการภายนอก ในช่วงแรกที่เปิดให้บริการทางศูนย์พยาธิฯ ประสบปัญหาหลายอย่าง เช่น การติดต่อประสานงานกับหน่วยงานต่าง ๆ ภายใน SiPH ที่ยังไม่ลงตัว เนื่องจากมีการเปลี่ยนแปลงวิธีการส่งตรวจจากที่ปฏิบัติอยู่เดิม ส่งผลให้ต้องประชุมเพื่อหารือถึงแนวทางในการแก้ปัญหาการดำเนินงานอยู่บ่อยครั้ง นอกจากนี้เมื่อเปิดให้บริการแล้ว จำนวนสิ่งส่งตรวจมากกว่าที่คาดการณ์ไว้เมื่อเริ่มก่อตั้ง ทำให้พื้นที่ใช้สอยภายในห้องปฏิบัติการมีไม่เพียงพอ ส่งผลให้ไม่สามารถรองรับการเก็บชิ้นเนื้อ สารเคมี และวัสดุที่ต้องใช้ภายในห้องปฏิบัติการได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ จึงได้มีการร้องขอพื้นที่สำหรับขยายห้องปฏิบัติการเพื่อให้การทำงานมีความคล่องตัวมากยิ่งขึ้น สำหรับระบบ PIS ที่ถูกออกแบบมาให้เฉพาะเจาะจงกับงานของทางศูนย์พยาธิฯ นั้น เมื่อใช้งานในสถานการณ์จริงพบว่ามีความขัดข้องอยู่บางประการ ซึ่งทางศูนย์ฯ ได้ทำการปรับปรุงระบบร่วมกับทีมโปรแกรมเมอร์อย่างต่อเนื่อง ในส่วนของบุคลากรนั้นยังขาดทักษะในการตัดตรวจชิ้นเนื้อด้วยตาเปล่าในระดับซับซ้อน แม้ว่าจะมีการเตรียมความพร้อมและฝึกฝนมาอย่างต่อเนื่อง แต่ประสบการณ์ในการจัดการกับตัวอย่างที่ซับซ้อนอาจยังไม่เพียงพอ ทำให้การปฏิบัติงานในช่วงแรกเป็นไปด้วยความยากลำบาก แต่พวกเราก็ได้รับความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญจากภาคพยาธิวิทยาทั้งพยาธิแพทย์และนักวิชาการวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งได้เข้ามาควบคุมการปฏิบัติงานด้วยตนเอง สำหรับปัญหาที่นับว่าเป็นปัญหาใหญ่ซึ่งจะต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน ณ เวลานั้นก็คือการขาดแคลนบุคลากร ซึ่งพวกเราได้รับความอนุเคราะห์จากทีมนักวิชาการวิทยาศาสตร์การแพทย์จากภาควิชาพยาธิวิทยาเข้ามาช่วยเหลือในเบื้องต้นระหว่างรอสรรหาบุคคลากรเพิ่มเติม
ปัจจุบันบุคลากรภายในศูนย์พยาธิฯ มีอัตรากำลังเพียงพอ มีความรู้ความเชี่ยวชาญมากขึ้น มีขวัญกำลังใจ รวมถึงมีความมั่นใจในการปฏิบัติงานได้ด้วยตนเอง สุดท้ายนี้ทางศูนย์พยาธิวิทยาดิจิทัลขอใช้พื้นที่นี้เพื่อขอบคุณพยาธิแพทย์ นักวิชาการวิทยาศาสตร์การแพทย์จากภาควิชาพยาธิวิทยาที่ให้โอกาสและช่วยพัฒนาทักษะในการปฏิบัติงาน เพื่อเพิ่มขีดความสามารถให้กับพวกเรา และอยากฝากถึงทุกคนหรือหน่วยงานอื่นที่อยู่ในช่วงเริ่มต้นของการพัฒนาแผนงานว่าทุกการเริ่มต้นใหม่เรามักจะเจอกับบททดสอบและความท้าทายในรูปแบบต่างๆ อยู่เสมอ และแน่นอนว่าสิ่งเหล่านั้นจะบั่นทอนทั้งขวัญและกำลังใจของเรา แต่หากเรามีความสามัคคี ความเชื่อใจ ความอดทน และความมุ่งมั่นเราก็จะฟันฝ่าทุกปัญหาไปได้











