“วังหลังกับศิริราช เนื่องในวันทิวงคตของกรมพระราชวังบวรสถานพิมุข”

ศิริราชกับวังหลังเกี่ยวข้องกันอย่างไร? 

โรงพยาบาลศิริราชตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2431 ด้วยพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 แรกเริ่มโรงพยาบาลปลูกสร้างขึ้นบริเวณพื้นที่ติดริมแม่น้ำเจ้าพระยาสายใหม่ หรือที่เราเรียกกันว่าลัดบางกอก ปัจจุบันโรงพยาบาลศิริราชเปิดให้บริการประชาชนมายาวนานเป็นเวลา 137 ปี ขยายพื้นที่ของโรงพยาบาลมาถึงพื้นที่บริเวณปากคลองบางกอกน้อย ซึ่งพื้นที่ตั้งของโรงพยาบาลศิริราชทั้งหมดมีความสำคัญมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา เรื่อยมาจนกรุงธนบุรี และกรุงรัตนโกสินทร์  

ย้อนเวลากลับไปเมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ขึ้นเป็นราชธานีแห่งใหม่ ตั้งกรุงเทพมหานครขึ้นเป็นเมืองหลวง เมื่อ พ.ศ. 2325 และได้สถาปนาเจ้านายขึ้นรับตำแหน่งสำคัญต่างๆ ในราชวงศ์ ครั้งนั้นทรงโปรดเกล้าฯ สถาปนาพระยาสุริยอภัย (พระยศในขณะที่รับราชการในแผ่นดินสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี) พระโอรสองค์โตของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระเทพสุดาวดี ซึ่งมีศักดิ์เป็นหลานขึ้นเป็น เจ้าฟ้ากรมหลวงอนุรักษ์เทเวศร์ ให้ปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งของกรมพระราชวังหลัง และพระราชทานที่ดินบริเวณปากคลองบางกอกน้อยให้สร้างพระราชวังบวรสถานพิมุข หรือพระราชวังหลังขึ้น เพื่อเป็นที่พำนัก ซึ่งที่ดินผืนเดียวกันนี้เองปัจจุบันเป็นที่ตั้งของโรงพยาบาลศิริราช 

ด้วยเหตุนี้ โรงพยาบาลศิริราช และวังหลังจึงมีความผูกพันและเกี่ยวข้องกันมาตั้งแต่แรกเริ่ม แม้ว่าในปัจจุบัน หลักฐานที่เกี่ยวกับพระราชวังหลังจะมีแค่ส่วนที่เป็นฐานป้อมพระราชวังหลัง ซึ่งจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์  ศิริราชพิมุขสถาน และน้อยคนที่จะรู้ว่าศิริราชตั้งอยู่บริเวณที่เคยเป็นพระราชวังมาก่อนก็ตาม

ปัจจุบันชื่อ “วังหลัง” กลายเป็นที่รู้จักในย่านค้าขายของกินของใช้ที่มีชื่อเสียง แต่ก็ยังคงมีความผูกพันในวิถีการใช้ชิวิตของชาวศิริราช และชุมชนบริเวณโดยรอบ ในแง่ของการเป็นแหล่งจับจ่ายซื้อสินค้าและอาหาร ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของชาวศิริราช และประชาชนที่หมุนเวียนเข้ามาอีกจำนวนมาก   

วันที่ 20 ธันวาคม เป็นวันครบรอบการเสด็จทิวงคตของกรมพระราชวังหลังเวียนมาอีกวาระหนึ่ง หน่วยพิพิธภัณฑ์ศิริราช จึงจัดนิทรรศการออนไลน์ “วังหลังกับศิริราช เนื่องในวันทิวงคตของกรมพระราชวังบวรสถานพิมุข” เพื่อเป็นการเทิดพระเกียรติ และระลึกถึงกรมพระราชวังบวรสถานพิมุขในฐานะที่ทรงปฏิบัติพระกรณียกิจเพื่อประเทศชาติและบ้านเมืองเสมอมา โดยสามารถรับชมได้ผ่านทางลิงค์ด้านล่างนี้

https://siriraj-museum.my.canva.site/wanglangandsiriraj