การดูแลผู้ป่วยใส่สายให้อาหารชนิด Feeding Jejunostomy

(Jejunostomy Feeding Tube Care)

ความเป็นมา

ผู้ป่วยผ่าตัดระบบทางเดินอาหารส่วนต้นโดยเฉพาะการผ่าตัดมะเร็งหลอดอาหารหรือมะเร็งกระเพาะอาหารที่มีหัตถการซับซ้อน มีความจำเป็นต้องใส่สายให้อาหารชนิด Jejunostomy เพื่อให้อาหารเหลวและยาเนื่องจากผู้ป่วยยังไม่สามารถรับประทานอาหารทางปากได้ ตำแหน่งการใส่สายอยู่บริเวณลำไส้เล็กส่วน Jejunum สายมีขนาดเล็กและสั้น ระยะเวลาในการคาสายให้อาหารมีความแตกต่างกันในผู้ป่วยแต่ละราย ปัญหาที่พบบ่อยในผู้ป่วยที่มีสาย Jejunostomy  ได้แก่ สายตัน สายเลื่อน สายหลุด ภาวะแทรกซ้อนทางผิวหนัง เช่น ผิวหนังอักเสบ บวมแดง มี granulation tissue เป็นต้น จากการรวบรวมข้อมูลผู้ป่วยผ่าตัดระบบทางเดินอาหารส่วนต้นโดยใช้โปรแกรมฟื้นตัวเร็ว (ERAS Program) ในปี พ.ศ. 2565-2568 จำนวน 36 ราย พบอุบัติการณ์การเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการมีสาย Jejunostomy  ได้แก่ สายอุดตัน 10 ราย (27,78%), สายหลุด 3 ราย (8.33%), สายเลื่อน 2 ราย (5.56%), ผิวหนังรอบสายอักเสบบวมแดง 2 ราย (5.56%), มีการรั่วซึมของอาหาร/น้ำย่อย/ ผิวหนังระคายเคือง 5 ราย (13.89%), มี Granulation tissue 5 ราย (13.89%) ปัญหาที่พบจากการให้อาหารเหลว ได้แก่ ท้องอืด/แน่นท้อง 12 ราย (33.33%), ถ่ายเหลว 12 ราย (33.33%), Drumping syndrome 1 ราย (2.78%)  ปัญหาดังกล่าวเกิดขึ้นในขณะที่ผู้ป่วยนอนโรงพยาบาลและเมื่อกลับไปอยู่บ้าน  จากการวิเคราะห์สาเหตุการเกิดปัญหาพบว่าเกิดจากบุคลากร ผู้ดูแล หรือผู้ป่วยที่ยังขาดการความรู้/ทักษะในการดูแลที่ไม่ถูกต้องครบถ้วน ทำให้ผู้ป่วยนอนโรงพยาบาลนานขึ้น เสียค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น หรือมีการนอนโรงพยาบาลซ้ำ

กระบวนการดูแลผู้ป่วยใส่สายให้อาหารชนิด Jejunostomy มีความเกี่ยวข้องเชื่อมโยงกับสหสาขาวิชาชีพตั้งแต่รับใหม่จนกระทั่งจำหน่ายกลับบ้าน ได้แก่ ศัลยแพทย์ พยาบาล นักโภชนาการ เภสัชกร เป็นต้น ทำหน้าที่ประสานความร่วมมือเพื่อให้การดูแลผู้ป่วยเป็นไปตามมาตรฐานสากล ด้วยเหตุนี้ทีมผู้ดูแลผู้ป่วยผ่าตัดระบบทางเดินอาหารส่วนต้นจึงจัดตั้งชุมชนนักปฏิบัติ (Community of Practice: CoP) เพื่อเป็นพื้นที่ในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ประสบการณ์ และวิธีปฏิบัติที่ดีระหว่างทีมสหสาขาวิชาชีพ รวมถึงเพื่อร่วมกันพัฒนาแนวทางการดูแลสายให้อาหารที่มีความปลอดภัย มีประสิทธิภาพ ลดความเสี่ยงของการเกิดภาวะแทรกซ้อนของการมีสาย Jejunostomy  ตลอดจนส่งเสริมให้บุคลากร ผู้ป่วยและญาติมีความรู้และทักษะในการดูที่ถูกต้องครบถ้วน ส่งผลให้มีคุณภาพการดูแลที่เป็นเลิศและผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตหลังผ่าตัดที่ดีขึ้น

วัตถุประสงค์
1. เพื่อพัฒนาองค์ความรู้ในการดูแลผู้ป่วยให้อาหารเหลวทางสาย Jejunostomy สำหรับบุคลากร ผู้ป่วย/ผู้ดูแล
2. เพื่อป้องกันและลดอุบัติการณ์การเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการให้อาหารทางสาย Jejunostomy
3. เพื่อส่งเสริมความรู้ ทักษะ และการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ของทีมสหวิชาชีพ

ตัวชี้วัดและเป้าหมายตอบวัตถุประสงค์
1. อัตราการเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการดูแลสาย jejunostomy ลดลง ≥ 95 %
2. อัตราการหลุดของสายลดลง ≥ 95 %
3. อัตราบุคลากรมีความรู้และทักษะในการดูแลสาย Jejunostomy ≥ 90 %
4. อัตราผู้ป่วยและญาติ/ผู้ดูแลมีความรู้และทักษะในการให้อาหารและดูแลสาย jejunostomy ≥ 90 %
5. มีเอกสารแนวปฏิบัติ และมีการนำไปใช้

ตัวชี้วัดหลักสอดคล้องกับหน่วยงานหรือคณะฯ
1. อัตราพยาบาลปฏิบัติตามมาตรฐานในการให้อาหารทางสาย jejunostomy
2. อัตราผู้ป่วยได้รับการดูแลตามมาตรฐานการให้อาหารทางสาย jejunostomy
3. อัตราการเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการให้อาหารเหลวทางสาย Jejunostomy
4. อัตราการเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการดูแลสาย jejunostomy
5. จำนวนแนวปฏิบัติ/ best practice

ตัวชี้วัดและเป้าหมายด้าน KM
1. จำนวนสาระความรู้ 2 เรื่องต่อปี
2. อัตราสมาชิกกลุ่มเข้าร่วมกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้  ≥ 80 %

รายชื่อสมาชิกผู้ดำเนินการ ณ วันก่อตั้ง 22 เมษายน 2569
งานการพยาบาลศัลยศาสตร์และศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิกส์
นางสาวสิริวรรณ แบนไธสง
นางสาวธันยาพร สุดงาม
นางสาวยุวธิดา ไวยพารา
นางสาริศา ศรีสุวะ
นางสาวภาวดี ตรงดี
นางสาวสุรัตน์ เหมือนท่าไม้
นางสาวกมลชนก คิดข้างบน
นางสาวจารุวรรณ นากเกษม
นางสาวประพากาญจน์ เตียวเจริญ
นางสาวจิราวรรณ สุตินัน
นางสาวขนิษฐา
นางประภาวดี
นางสาวภัทรสินี ภูวงศ์
นางสาวขวัญใจ อุ่นเศียร
นางสาวกรองทอง วงศ์จร
นางศศิร์ธา พรมเสน
นางสาวเสาณีย์ เชียรวิชัย
นางน้ำอ้อย ชินเนหันหา
นางสาวอัมพร ดีสวัสดิ์

งานการพยาบาลผู้ป่วยพิเศษ
นางสาวพัชรินทร์ คำเพราะ
นางสาวณภัทร ชูทอง
นางสาวกมลฉัตร อ่อนบาง
นางสาวณัฐกานต์ ตันเสถียร
นางสาวอรทัย อุปจักร

งานโภชนศาสตร์คลินิก
นางสาวอารีย์ นิ่มทอง
นางสาวพรรณิภา จันทร์สดี

………………………………………………………………………………

รายชื่อสมาชิกกลุ่มชุมชนนักปฏิบัติ

Facilitator
นางสาวขวัญเรือน แสงจีน งานการพยาบาลศัลยศาสตร์ฯ

Historian
นางสิริรัตน์ เจริญยงอยู่ งานการพยาบาลผู้ป่วยพิเศษ
นางสาวณัฐชยา ชัยผดุง งานการพยาบาลตรวจรักษาผู้ป่วยนอก
นางสาวลลิตา สุขิโต งานการพยาบาลศัลยศาสตร์ฯ

Admin
นางสาวณภัทร ชูทอง งานการพยาบาลผู้ป่วยพิเศษ
นางสาวกุลรวี ยิ้มสง่า งานการพยาบาลศัลยศาสตร์ฯ

Expert
รศ. นพ.ธรรมวัฒน์  ปรคนธรรพ์   ภาควิชาศัลยศาสตร์
รศ. นพ.อัษฎา เมธเศรษฐ  ภาควิชาศัลยศาสตร์
รศ. นพ.จิรวัฒน์ สว่างศรี  ภาควิชาศัลยศาสตร์
นางสาวกัญญาภัทร หินซุย  งานการพยาบาลศัลยศาสตร์ฯ
พว.จริยา สุขรัตนวงศ์ งานโภชนศาสตร์คลินิก
นางสาวอิศรา คำนึงสิทธิ งานการพยาบาลศัลยศาสตร์ฯ
เภสัชกร

update : 22/04/2569
ผู้ประสานงาน งานจัดการความรู้  (02 419 9009 ต่อ 0, 501-507)