โรคตับเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทย โดยมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง การผ่าตัดปลูกถ่ายตับถือเป็นแนวทางการรักษาที่มีประสิทธิภาพสูงสุดสำหรับผู้ป่วยตับวายเรื้อรังและมะเร็งตับระยะเริ่มต้น คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลเริ่มดำเนินการผ่าตัดปลูกถ่ายตับครั้งแรกในปี พ.ศ. 2545 และพัฒนาต่อยอดจนจัดตั้งเป็น “ศูนย์ความเป็นเลิศด้านการปลูกถ่ายตับ (Siriraj Liver Transplant Center: SiLTx)” โดยมีทีมสหสาขาวิชาชีพเป็นแกนหลักในการดูแลผู้ป่วยแบบครบวงจร

การดำเนินงานของศูนย์ฯ มีการพัฒนาและบูรณาการระบบงานหลายด้าน เช่น ด้านบริการทางการแพทย์ มีการพัฒนาระบบส่งต่อข้อมูลผู้ป่วย การพัฒนาระบบฐานข้อมูลดิจิทัลเพื่อยกระดับคุณภาพการจัดการข้อมูลผู้ป่วย ด้านการศึกษา มีการเสริมสร้างองค์ความรู้แก่บุคลากรและเครือข่ายผ่านการประชุมวิชาการ การจัดทำคู่มือ ด้านการวิจัยและนวัตกรรม มีการพัฒนางานวิจัยและนำผลกลับมาใช้ในงานประจำ การจัดทำแนวทาง Quick Set Up และถุงนับผ้าซับโลหิต เป็นต้น

จากการดำเนินงานอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง ศูนย์ฯ สามารถสร้างผลลัพธ์เชิงประจักษ์ที่สะท้อนถึงความสำเร็จของการพัฒนาระบบบริการ ได้แก่ อัตราการเสียชีวิตหลังการผ่าตัดที่ 90 วันลดลงต่ำกว่าเกณฑ์เป้าหมาย อัตราการรอดชีวิตระยะยาวดีขึ้นแม้ผู้ป่วยมีโรคร่วมซับซ้อน อีกทั้งอัตราการกลับเข้ารับการรักษาซ้ำและความผิดพลาดทางยาลดลง ขณะที่ความพึงพอใจของผู้ป่วยอยู่ในระดับสูงอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ ศูนย์ฯ ยังได้ขยายความร่วมมือกับโรงพยาบาลเครือข่ายในส่วนภูมิภาค เพื่อเพิ่มโอกาสการเข้าถึงบริการปลูกถ่ายตับอย่างเท่าเทียมทั่วประเทศ

          ศูนย์ความเป็นเลิศด้านการปลูกถ่ายตับ โรงพยาบาลศิริราช ถือเป็นแบบอย่างของการพัฒนาระบบบริการทางการแพทย์ที่มีความครบวงจรและยั่งยืน โดยผสานการดูแลรักษา การศึกษา การวิจัย และนวัตกรรมเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ ส่งผลให้เกิดการยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและมาตรฐานการรักษาของประเทศให้ก้าวสู่ระดับสากล ทั้งยังเป็นต้นแบบของการพัฒนาองค์กรทางการแพทย์ที่ใช้กระบวนการเรียนรู้และการจัดการความรู้เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนความเป็นเลิศ

การใช้กระบวนการจัดการความรู้เพื่อช่วยพัฒนากระบวนการ ศูนย์ความเป็นเลิศด้านการปลูกถ่ายตับ (Siriraj Liver Transplant Center: SiLTx)

Learn

• ทีมสหสาขาวิชาชีพได้ทบทวนและวิเคราะห์ปัญหาการดูแลผู้ป่วยโรคตับ ซึ่งเป็นภาวะสำคัญทางสาธารณสุข และมีค่าใช้จ่ายสูง
• ทบทวนกระบวนการโดยใช้เครื่องมือ Driver Diagram เพื่อระบุสิ่งที่สามารถพัฒนาได้

Link

• ประชุมทีมสหสาขาวิชาชีพร่วมกันวิเคราะห์กระบวนการ หาแนวทางการพัฒนา
• รวบรวมความรู้ทั้งภายในและต่างประเทศ เพื่อปรับกระบวนการดูแลผู้ป่วยตั้งแต่ผู้ป่วยเริ่มเข้ารับการบริการ การเก็บข้อมูลทางการแพทย์ การตรวจรักษาและทำหัตถการ การเข้าเตรียมความพร้อมก่อนการผ่าตัด การฟื้นฟูก่อนและหลังการรักษา

Share

• ทีมสหสาขาร่วมกันจัดทำ Driver diagram และกำหนดตัวชี้วัดผลลัพธ์/ตัววัดกระบวนการสำคัญ
• จัดทำ Flow และพัฒนานวัตกรรมในกระบวนการต่าง ๆ อย่างครอบคลุม
• จัดทำสื่อการสอนต่าง ๆ สำหรับผู้ป่วย
• ออกแบบการอบรมเพื่อเพิ่มสมรรถนะสำหรับบุคลากร

Pilot

• วางแผนและออกแบบระบบการเก็บข้อมูล
• นำแนวทางต่าง ๆ ทดลองใช้กับกลุ่มผู้ป่วย
• เก็บข้อมูลและรายงานผล
• ทีมสหสาขาร่วมวิเคราะห์ และหาแนวทางพัฒนา

Implementation & Evaluation

• ใช้แนวทางครอบคลุมกลุ่มผู้ป่วย
• ขยายผลแนวทางการดูแลผู้ป่วยให้กับโรงพยาบาลเครือข่ายในประเทศ เช่น โรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ จังหวัดอุบลราชธานี และโรงพยาบาลสงขลานครินทร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จังหวัดสงขลา

อ่านฉบับเต็มได้ที่ >> การดูแลรักษาผู้ป่วยผ่าตัดปลูกถ่ายตับ โรงพยาบาลศิริราช (Siriraj Liver Transplant)